اسماعيل الجرجاني ( زين الدين )

33

خُفى علائى ( خف علائى يا الخفية العلائية ) ( فارسى )

( 14 ) - " كا " : " سرگشتن " ، " مر " : " منش كشتن " 0 منش گشتگي : حالت و چگونگي منش گشته ( لغت‌نامه دهخدا ( ، منش گشته : خوي و طبيعت گشته ، مريض ، معلول ( برهان ( ، طبيعت برگشته ، بيمار ، معلول ( ناظم الاطباء ( ( تمام از لغت‌نامه دهخدا ( ، منش گشتن : قي كردن و داراى معده مختل و معلول گشتن ( ناظم الاطباء ( 0 منش 000 خوي ، طبع ، طبيعت ، خصلت ، مزاج ، نهاد و سرشت . ( 15 ) - ماليخوليا ) Melancholia ( آريانپور ) Melancholy شليمر ( ، " ماليخوليا " و " ماليخ " ماخوذ از يوناني . خلل دماغي و سودا و خيال خام ( ناظم الاطباء ) ، ماليخوليا ، مالنخوليا ، ماخوليا ، ملنخوليا ، ماليخ ، مالنخ ( معين ) 0 در ميان عوام به " مخوليا " مشهور است . ( 16 ) - مج 1 ) : " و بپزند " 0 " كا " : " و بنشانند " 0 ( 17 ) - خرنوب خروب Locust - Tree Carob - Tree 0 غلاف لوبيا و گياهى دوائي كه به تازي خروب گويند ( ناظم الاطباء ) ، خرنوب نبطي و خرنوب شامي ( معين ) ، حب الخروع بيدانجير و كرچك ( ناظم الاطباء ) ( 1 / 49 ) ( 18 ) - بار درخت كوهي كه به فارسي زالزالك گويند ( ناظم الاطباء ) ، زالزالك Hawthorn و ) White thorn واژه‌نامه گياهى ( 0 در نسخه مج 1 ) ، آمده : " چون زغرور و خرنوب و خس الاس " 0 زالزالك - Hawthorn ( 19 ) - مج 1 ) : " آب زاج " ، " كا " : " آب زاك " 0 ( 20 ) - " كا " : " سير " 0 ( 21 ) - " كا " : " نشايد خورد و چيزهاي خنك بايد خورد " 0 ( 22 ) - در نسخه‌هاى " كا " و مج ( 1 ) ، پس از كلمه آرد " و اگر تخم خرفه بكوبند و به سركه بياميزند به آب كمتر حاجت افتد " آمده است . نسخه مج ) 1 ) ، پس از بياميزند ، جمله " تشنگى كمتر آرد " را اضافه دارد . خرفه : بضم اول بر وزن سرفه معروف است و آن را پر پهن گويند و در عربي بقله الحمقاء و بقله المباركه و بقله الزهرا و بقله لينه خوانند ) برهان قاطع ( پرپهن ، فرفهن ، فرفين ، بوخله ، خفرج ، بقله الحمقاء ( معين ) ( Commun purslane شليمر ) ( Garden P . Purslane آريانپور ) 0 خُرفِه ، بقله الحمقاء ، بقله المباركه ، بقله الزهرا ، بقله لينه - Purslane ( 23 ) - آنچه در قلاب اخير آمده از دو نسخه مركزي و كانپور اقتباس شده است و دنباله مطالب براساس نسخه مجلس ( 2 ) تنظيم گرديده است . ( 24 ) - در مج 1 ) ، پس از كلمه تشنگى ، " در حين درد " آمده است . ( 25 ) - در نسخه مركزي ) مر ( پس از كلمه " تحليل كند " ، " و اگر بر تشنگى دروغي آب خورده باشد ، تشنگى زياده گردد ، از بهر آنكه ماده مدد يابد و قوي شود " و در مج 1 ) و " كا " ، نيز به همين مضمون آمده است . ( 26 ) - باديان رومي ) Aniseed Plant , Aniss , Sweet Cumin واژه‌نامه گياهى ( ، باديان ختائي ) Tree Star Anis Yellow Flowred aniseol شليمر ) ، باديان و باديانه از طايفه چتري كه رازيانه نيز گويند 000 ) ناظم الاطباء ( 0 در مج 1 ) و " كا " ، پس از كلمه " تخم باديان " ، " و آب باديان " و در " مر " ، كلمه " و آب آن " آمده است .